Global

Metafora poetike

Gëzim Ajgeraj

U lind më 6 gusht 1967 në Malësin e Vërrinit. Shkollimin e mbaroi në Prizren. Jeton dhe krijon në Zvicër. Ka botuar këto libra:

1. Klithmë malli, poezi, "Rilindja", Prishtinë, 1997.

2. Ëndrra për parajsë, poezi, "Rilindja", Prishtinë, 1998.

3. Qiellit po digjem, poezi, "Rilindja", Prishtinë, 1998.

4. Flakë në plagë, poezi, "Rilindja", Prishtinë, 1998.

5. Kënga e babait, poezi për fëmijë, "Apolonia", Prishtinë, 1998.

6. Urti popullore të Vërrinit I, (bashkautorësi), "Apolonia", Prishtinë, 1998.

7. Mallëngjimi, poezi, "Rilindja", Prishtinë, 2000.

8. Balada e Vërrinit, poezi, K.L. "Fan S. Noli", Prizren, 2001

9. Rruga e lirisë, Dramë, "Meshari", Prishtinë, 2001.

10. Rruga e lirisë (intervistë) me Zafir Berish-ën, e botoi "AV" të ish UçK-së- Prizren, 2002.

11. Atdheu në trastë-cikli me poezi, e botoi revista letrare "Jeta e re" nr. 4, korrik-gusht 2002, viti LIV. Prishtinë.

Është anëtar i Lidhjes së shkrimtarëve të Kosovës në Prishtinë, nga viti 1999.

Nga 23 marsi 2002, është anëtar i Lidhjes së shkrimtarë të Zvicrës (SSV).

Jeton dhe krijon në Zvicër.

Recension

Ngacmimet emocionale në metaforë

(Ilam BERISHA: "Aromë poetike", Poezi, Botim i autorit, Prizren 2002)

Gëzim AJGERAJ

Përceptimi i brendshëm poetik, i shprehur në metaforë, është libri i parë i poetit; Ilam Berisha. Me një sens të hollë dhe të lehtë poetik, autori paraqitet me mjaftë suksesë përpara lexuesit, duke sjellë në vargë botën e brendshme emocionale dhe ajo që e rrethonë atë. Duke e lexuar këtë metaforë, lexuesi i mirfilltë, krijonë përshtypjen e një mjeshtrie të hollë poetike, fjalë pakë, e kuptim gjërë, që premtonë në të ardhmen ngritje të suksesshme në rrugën e vështirë të mjeshtris së pendës. Një titull pak ca modest, për vargjet që ndërtojnë librin, megjithatë për fillimin e mbarë një akceptim i tillë e mbanë vulën e arsyes.

METAFORA  FJALËS

Libri "Aromë poetike" i poetit të ri Ilam Berisha, është metafora e përjetimeve emocionale dhe botës për rreth, që e ndërtonë universin e njeriut tonë në këto anë. Fjala në vargë na vjen si një qiltërsi metaforike e cila në vete ngërthenë qiltërsinë fjalës kuptimplotë. Aromë poetike, është titulli dhe vargu me të cillin hyjmë në botën metaforike nga e cila do të na delë përpara i gjithë ai universi shqiptarë si preokupim njeriut të kohëve tona, në këtë rastë i poetit. Coptimi i hartave të europës, na vie si pikëllim i njeriut tonë, i cili nga këto gjeografi të coptuara më së tepërmi u dëmtua. Ai i nda në disa pjesë e copa, duke qenë i munduar, i shtypur e i masakruar në këtë "relief të deformuar" siq thotë vargu; ( Trup i ndarë, f. 6). I gjithë ky udhëtim, bartet mbi rrudhat e njerit tonë të shumëvuajtur si shpresë e një të ardhme më të mirë. Dykrenarja, është pika e bashkimit të njeriut tonë të shkapërderdhur gjithandej, pa të cilin synim do të ngelim gjithmonë tronditjeve. Tronditje të cilat njeriu i ynë i përjetoi lotit, gjakut, hirit mbi kulla, deri te skalitja në lapidarë, apo ardhjes së pjeshsme të agut të bardhë i cili doli flakëve të luftës.

Shkrepsë e huaj

flakë në qielln tim

ofshamë gjyshi, stërgjyshi...

nën hirin e shekujve.

Etje për dashuri

tokë e larë me gjak

për prehje të qetë.

       FLAKË, (f.10)

Janë hijet e zeza, që kanë harbuar mbi tokë e nën tokë dhe në dheun e poetit kërkojnë të bëhen zotë. Është e dhembshme sa edhe vetë plagët me të cilët doli nga flakët e luftës, pak vite më parë ky popull, por është realiteti i cili sillet si hije e zezë dheut të arbërit. Janë intrigat ato, që njeriun tonë e bëjnë edhe më të vuajë. Janë gacat e fshehura nën hirin e Kosovës, të cilat me dinakërin e tyre, pjesërishtë nën dorën e kaskave blu, i bëhen hije të zeza, njeriut tonë, Kosovës. Poeti synon një botë të re, pa grila, nga e cila njeriu ynë do të ndihet i lirë në rrugën e ardhmërisë.

KUJTIMET PËR VENDLINDJEN

Ai i hedhë një shikim të kaluarës, duke udhëtuar nëpër kohët e dhembjes të cilat për asnjëherë në histori nuk ju ndanë njeriut tonë, Vërrinasit plisbardhë. E gjithë kjo kohë, njeriun e këtyre anëve e përcolli si një tragjedi nëpër të cilën kaloi kombi ynë. Ajo u bartë deri në luftën e lavdishme të popullit tonë, nëpër njeriun heroik të këtyre anëve. Koha në të cilën e jetonë njeriu i ynë sotë, është; bota pa orkestër, nga e cila dikush ndihet i lirë, dikush i shtypur, dikush i pasur e dikush i varfër, në fundë duke mos qenë e askujtë ajo. Qyteti i lidhjes, është shpresa, drita nga e cila shpërndahen rrezet te përtej atdheut. Janë këshillat prindërore, rruga e atdheut, përkushtimi për kombin. Të pa ndashme janë kujtimet për vendlindjen, herë vijnë nostalgjike, e herë herë edhe të dhimbshme, duke bartur në vehte dhembjet e kohëve të zeza që ikën bashkë me barbarin e veriut. Lapidarët që ngrihen gjithandej Vërrinit, jan kuptimi i heroizmës të njeriut të këtyre anëve, në përpjekje për një botë sa më të mirë. E gjithë kjo tronditje e njeriut tonë, bartet përmes vargut të poetit, si një botë shum ngjyrëshe, që herë mbytet mallkimit, mjerimit, hipokrizisë. Janë pikat e ndryshme të vështrimit nga të cilat njeriu i pendës i përjeton si të dhimbëshme ato.

E SHKUAR, POR KURRË E HARRUARË

Sa do e shkuar, kohë barbare nëpër të cilën kalum, asnjëherë e harruar. Ajo bartë gjurmë në njeriun tonë, në dhembjen, në fjalën dhe në vargun e poetit. Shembja e maskave, (f.38) siq e quan poeti rënjen e barbarit, është shpresa e rrezeve të bardha. Ato rreze sjellin me vete edhe dritë nëpër shkëlqimin e të cilës duhet të shikoi njeriu i ynë. Janë toponimet e huaja të mbjella si gjurmë barbare të veriut të zi, të cilat duhen shkulë njëherë e përgjithmonë nga këto troje. Arbëria, është shpresa e re e poetit, plagë e bartur me shekuj nga një emërtim i dhunshëm që ishte mbuluar dikur. Ajo ishte bartur në mendjen dhe në shpirtin e njeriut tonë, për të ardhë e pa prekur në një ditë të bardhë dhe për të u ripërtërirë Arbëria. Ajo vie me qëndresën, luftën, kushtrimin për flijim që i dha njeriu i ynë.

DËSHMORËT, LINDJE QË S'VDESIN

Janë ata, të cilët e sollën këtë rreze drite, këtë shkëlqim, që njeriu i ynë sa do pakë të ndihet frymëlirë. Patjetër, përkushtimi i poetit, na vie si mirëjohje, për ata që dhanë gjthqka nga vetja, për një botë tjetër. Janë legjendat e tyre, janë legjendarët ata që i dhanë shkëlqim kësaj copë lirie, kësaj frymë lirie, kësaj fjale të lirë. Lidja që s'vdes, (f.44), është poezia me të cilën, poeti i përkushtonë kryelegjendarit.

Lindje që s'vdes

as sot as më vonë

udhërrëfyes parajse

do t'jetë përgjithmonë.

    LINDJE QË S'VDES

     (Adem Jasharit)

Është ky vargu i përkushtimit, me të cilin kujtohet legjenda e historisë më të re të kosovës, i cili dha gjithqka nga vetja, që ky popull të jetë i lirë në trojet e veta. Lufta që u zhvillua në këto anë, mori shumëqka me vete dhe shum gjurmë e dhembje në shpirtin e njeriut tonë, në këtë rastë edhe të vetë poetit, i cili e përjetoi edhe vetë mbi shpatullat e tijë. Ai bartë me vete një bagazh të gjërë kujtimesh por edhe dhembjesh te cilat ia la ajo. Xhevat Berisha, është legjenda e luftës së Vërrinit, është bashkë-kohënik i poetit, koleg i punës në arsim për shumë vite. Patjetër dhembja përjetohet shum afër, por edhe krenaria si pjesë e luftës dhe e veprës që e la Xhevati. Ai na vie si pishtarë i lirisë, (f,46), në vargjet e përkushtimit për të.

Buzëqeshur

krenar

shpirtëbardhë engjëllor

udhërrëfyes mirësie

Fanar i pashuar

për ditë të arta Lirie

      PISHTAR I LIRISË

Pa dyshim se lufta pati shumë dëshmorë, edhe ajo e Vërrinit, shumicën nga të cilët poeti i njohu nga afër dhe iu kushtoi vargje, por ata janë të shumtë dhe nuk mundë të hyjnë në një libër, por jo edhe në krjimtarinë e ardhëshme krijuese të autorit. Rënjet, pa tjetër e kanë misionin, ato bartin me vete amanetet të cilat i lanë dëshmoret që e bartën barrën e ringritjes sonë, ringritje e cila solli rreze të arta këtyre trojeve. E gjithë kjo që u tha dhe ajo qka mundë të thuhet, më bukur thuhet përmes vargut metaforik, të cilin mundë ta përceptoni më së miri gjatë leximit të këtijë libri.

Kopertina e librit:

Aromë poetike