Global

Metafora poetike

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
   

Ismail Kadare

 

 

POEZI

Pa ty

Ti ike udhės sė pafundme
Ku zverdhin drurėt gjetherėnės
Mbi gjokse pellgjesh tani tundet
I arti medalion i hėnės.
Lejlekėt ikėn.
Fill pas teje
Si stof i keq u zbeh blerimi
Dhe ngjajnė toka, pylli, reja,
Me negativin e njė filmi.

Tani nė fusha shkoj menduar
Ku nis te fryjė erė e ftohtė,
Ku ca mullare tė gjysmuar
Duken qė larg si Don Kishote.

ē'te bėj, po them me vehten time,
Nė kėtė orė tė vonė tė muzgut,
Ku qerrja baltave bėn shkrime.
Tė lashta sa tė Gjon Buzukut?

Do tė shkoj tė ulem pėrmbi pellgjet,
Tė pi nė gjunjė duke rėnė,
Nė grykė e di qė do tė mė ngelet
I ftohtė medalioni i hėnės.



Dimri

Dhe vjeshta i shkoi "fletėt e saj"
i vėrtit era,i pėrpjek
dimri si perandor kinez
ngjyrėn e verdhė kudo e ndjek.
Dhe kėto re qė tani vijnė
ndryshe nga retė e gjertanishme
tė shkreta janė pa vetėtima
porsi djerina tė mėrzitshme.
Veē se nėn to qyteti zien
me drita,zhurma dhe trafik
dhe flokėt e tymta tė uzinave
mbi supe i bien madhėrisht.
Ja horizonti i bardhė i dimrit
pėrballė peisazhit qė leviz
harxhon tė fundmen vetėtimė
si reporteri tė fundit blic.


Ditė vjeshte

Autobuzėt urbanė nga periferitė
drejt qendrės mbi xhama bien brymėn
vjeshta si luaneshė krifėverdhė
ruan ditėt e fundit nga dimri.
Te vitrinat,tek xhamat e kafeve
kalimtarė tė shumtė ka
nė reflekset e flokėve tė tua
njė nuancė e kuqėremtė ra.
pranė ditėve tė tua tė bardhė
kalova sot rastėsisht
ti u trembe...unė ujk nuk jam
po as dele nuk jam natyrisht.
Po ti eja andej tė shkojmė
pa i pėrfillur fjalėt e botės
ku nga avulli xhamat e kafeneve
ngjajnė si pamje qė s'janė nė fokus
Nė autobuzėt urbanė eja
tė kalojmė periferive me brymė
tė shohim se si vjeshta krifeverdhė
ruan ditėt e fundit nga dimri.

Edhe kur kujtesa

Edhe kur kujtesa ime e lodhur
Ashtu si ato tramvajet e pasmesnatės
Vetėm nė stacionet kryesore do tė ndalojė,
Unė ty s'do tė harroj.

Do tė kujtoj
Mbrėmjen e heshtur, tė pafund tė syve tė tu,
Denesėn e mbytur, rrezuar mbi supin tim
Si njė deborė e pashkundshme.

Ndarja erdhi
Po iki larg teje...
Asgjė e jashtezakonshme,
Veē ndonjė natė
Gishtat e dikujt do tė mpleksen nė flokėt e tu
Mė tė largėtit gishtat e mi, mė kilometra tė gjatė.



Koha e pamjaftueshme

S'kam kohė tė harroj shumė gjėra
Qė nga mendja ti nxjerr pėr jetė.
Pėr tragjikėt e vjetėr e shkreptimat
Do t'mė duhen sė paku dy vjet.

Dhe ndoshta po aq pėr Danten,
Pėr frengjishten tok me plazhet po aq,
Ndoshta gratė do te jem duke fshirė
Kur muzgu do te afrohet ndėrkaq.

Si udhėtari me peshė tė tepėrt
Para avionit qė niset pas pak
I ngarkuar rendshėm ende
Do t'afrohem tek varri humbak.

Nga supet si ta heq kėtė barrė?
Ku ta hedh kėtė peshė, si?
Me tė s'mund tė zbres atje poshtė
Por as lart dot s'e lė kurrsesi.

I menduar gjer nė ēast tė fundit
Nga mosthėnia, nga pengu tragjik,
Njė shenjė ndoshta tė pakuptueshme
Do t'ju bėj tė gjithėve e do ik.

Kristal

Ka kohė qė s'shihemi dhe ndiej
Si tė harroj un' dalngadal,
Si vdes tek unė kujtimi yt
Si vdesin flokėt dhe gjithēka.

Tani kėrkoj unė posht' e lart
Njė vend ku ty tė tė lėshoj.
Njė strofė a notė a njė brilant
Ku tė tė lė, tė puth, tė shkoj.

Nė s'tė pranoftė asnjė varr
Asnjė mermer a morg-kristal.
Mos duhet vall' prap tė tė mbart
Gjysėm tė vdekur, gjysmė tė gjallė?

Nė s'gjetsha hon ku tė tė hedh
Tė gjej njė fushė a njė lulnajė
Ku butėsisht porsi polen
Gjithkund, gjithkund tė tė shpėrndaj.

Tė tė mashtroj ndoshta kėshtu
Dhe tė tė puth e t' ik pa kthim
Dhe nuk do tė dimė as ne, askush
Harrim ish ky, a s'ish harrim.

Laokoonti

Mė shihni tek mbytem nga gjarpėrinjtė
nė muze tė Luvrit, nė Madrid , nė Nju-Jork
Para syve tuaj e aparate turistėsh.
qindra vjet kam qė vuaj nga qė s'flas dot

Si tė flas?
A mundet njė nofull mermeri
tė levizė njė grimė, tė korrigjojė diēka?
vini re sytė e mi, te zgavrat e thella
njė enigmė, si amebė tė tharė atje ka.

Njė tė fshehtė tė madhe ndrydh brenda gjoksit
para syve tuaj, nė Paris, nė Madrid.
Ah, do tė doja dyfish tė m'i shtonit,
veē sekretin e madh tė shkarkoja njė ditė.

Tek mė vini rrotull, unė them me vete
kaq tė verbėr te jeni sa tė mos tė ndjeni kėtė,
qė ky ngerc e ky ankth nė qenien time
s'ėshtė nga gjarpėrinjtė, por nga njė tjetėr gjė?

Mijėra herė ne mijėra net e ditė
tė vėrtetėn e frikshme pėrsėris pa pushim.
Me shpresėn e marre se nga kjo pėrsėritje
ndoshta mermeri pėson njė ndryshim.

Po s'ndėrron ai kurrė.
Art i skulpturės
gėnjeshtrėn mbi tė ka ngrirė pergjithnjė.
I mbėrthyer nė dėshminė e saj tė rreme,
tė vėrtetėn kujtoj e qaj pėr tė.

Si ēdo gjė e tmerrshme ėshtė i thjeshtė sekreti,
qė brenda boshllėku i gjoksit mban.
Afroni, pra, kokat tė dėgjoni tė vėrtetėn,
mua s'mė mbytėn gjarpėrinjtė por trojanėt mė vranė.

O, sikur tė mundja gjithēka tė tregoja.
Si do tė ngrinit para meje si gur,
por unė i denuar mes rropamės suaj
moskokėēarėse
monologun tė thurr.

Ju e dini se pėrpara Trojės ahere,
kali i drunjtė, dhurata e grekėve u shfaq.
Ky kalė nė dy grupe i ndau trojanėt:
ta pranonin atė, ose ta flaknin sakaq.

Pajtim me armikun, ulėrinin tradhtarėt
mjaft mė me luftė, zjarr edhe helm.
Erdhi koha qė shpatat ti kthejmė nė parmenda
armiqtė nė miq erdh koha tė kthejmė.

Nė mbledhje tė gjatė "pro" dhe "kundra" kalit,
unė "kundra", kryesova me tėrbim.
Dhe juve ju kan? thėnė ahere se hyjnitė
gjarpėrinjtė mė dėrguan si ndėshkim.

ē'pėrralla kalamajsh, ē'trillim pėr budallenjtė
unė gjarpėrinjtė do t'i mbrapsja me njė shkelm.
Po ē'ti bėj fushatės sė tradhtarėve kundėr meje
shantazheve, letrave anonime plot helm.

Ditė e natė e me javė polemika vazhdonte,
nga shtresat e mesme e gjer lart nė qeveri.
Ishte vjeshtė.
Nėn qiellin e hirnosur me erė
kali i drunjtė pėrjashta priste nė shi.

Atė kalė unė i pari e kisha goditur,
ndaj, e dija, kėtė s'do tė ma falnin pėrjetė.
Mė nė fund "vijė e butė" fitoi mbi tė "ashprėn",
dhe ne "kokėfortėt" na vunė nė arrest.

Nė burg, me gotėn e ujit, nė mesnatė
helmin na dhanė ata tė pijmė
ata qė ulėrinin kundėr dhunės e shpatės
Qė dinin tė kafshonin tamam si gjarpėrinjtė.

Nė mėngjez qe pagdhirė nė breg tė detit
ma hodhėn kufomėn drejt mbi zhavor.
Rapsodėt anėmbanė pėrhapen
versionin fals tė gjarpėrinjve hyjnorė.

Ky ishte mbarimi i polemikės pėr kalin,
ju e dini me Trojėn se ē'ndodhi pastaj.
Tre mijė vjet rrjesht,
nga muzeu nė muzera,
unė hamalli i mermertė, gėnjeshtrėn mbaj.

Tre mije vjet... Akoma zjarret e Trojes
si floknajė e kuqe mė rrinė nė sy.
Po mė i tmerrshėm se zjarret, kumet e vomet
ishte fundi fare,
kur u bė qetėsi.

Trojė e braktisur.
Gėrmadhe.Hi i ftohtė;
dhe poshtė ne tė vdekurit shtrirė rresht.
Dhe papritur, nė muzg sipėr tokės sė mardhur
u ndje diēka qė atė ēante pėrmes.

ē'ish kjo gėrvime kėshtu, kjo jehonė?
Vumė veshin. Kuptuam. Greket e ligj
pėrmbi qendrėn e qytetit me parmendė lėronin
pėr tė thėnė se Troja pėrjetė vdiq.

Ja mė nė fund dhe parmenda e tyre.
Ah, plugu i saj si na ēante mė dysh!
Nga tradhėtia e Trojės, nga gjithė dhembjet,
ky kafshimi i parmendės mė i hidhur ish.

T'i kthejmė shpatat mė nė fund nė parmenda.
Kėshtu thėrritnin atėhere ata.
Midis fjalėve tuaja, si mallkim, si gjėmė
veshėt mė kapėn edhe kėtė hata.

Mė kanė lodhur mė shumė, besomėni, ca fjalė,
se kjo peshė e neveritshme gjarpėrinjsh.
Ju, qė gjer nė hėnė kini shkuar, si valleė
s'depertoni dot deri nė gjoksin tim?

Gumėzhina juaj si zhaurimė deti
mė vjen nga ēdo anė mė pėrplaset nė vesh,
nga copėra bisedash shumėgjuhėshe rreth meje
shqetėsimet e mėdha tė botės marr vesh.

Dėgjoj emra shtetesh tė reja qė kanė dalė,
emra kombesh e popujsh tė rinj degjoj,
veē ai, i vjetri, i tmerrshmi kalė,
ashtu si ahere ka mbetur njėlloj.

Prej potkonjve tė tij unė rrėqethem akoma
dhe kėshtu nė mermer i mbrojtur siē jam,
kurse ju, tė panjohurit, ju prej mishi dhe kocke
vėrtiteni mospėrfillės nga salla nė sallė.

Vėrtiteni,
flisni pėr teatrin e pėr plazhet,
pėr gjithfarė motorėsh e gjithfarė qeverish,
pa ju shkuar mendja qė ai mund tė shfaqet
nė njė ditė tė rėndomtė,njė mėngjes me shi.

Ashtu si ahere...
po mjaft, u lodha.
Nga vėrtitja juaj po mė erren sytė,
nga rropama juaj veshėt mė gjėmojne
nė muze tė Londrės nė Luvėr e Madrid,

nė pafshi ndonjė ditė tė bėhem copėra,
nga marazi, siē thonė, tė plas, t'ia bėj "krak"
jo kujtimet e Trojės, as gjarpėrinjtė monstra,
por indiferenca juaj do tė bėhet shkak.

Mall

Ca pika shiu ranė mbi qelq.
Pėr ty unė befas ndjeva mall.
Jetojmė tė dy nė njė qytet,
Dhe rrallė shihemi sa rrallė.

Edhe m'u duk pak e ēuditshme
Si erdh kjo vjeshtė, ky mėngjes.
Me qiejt e ngrysur pa lejlekė
Dhe shirat pa ylber nė mes.

Dhe thėnia e vjetėr e Heraklitit
Seē m'u kujtua sot pėr dreq:
"Tė zgjuarit janė bashkė nė botė,
Kurse tė fjeturit janė veē".

Nė ē'ėndėrr kemi rėnė kaq keq,
Qė dot s'po zgjohemi vallė?...
Ca pika shiu ranė mbi qelq
Dhe unė pėr ty seē ndjeva mall.