Lufta po vazhdonė

Syrin e pranverės e paralajmėronin luleborėt qė po sa kishin filluar ti hapnin fletėt pėr ta thithur ngrohtėsin e rrezeve tė diellit.Ndėrsa kthimi e luftėtarėve tė lirisė (njėsisė speciale) nė Vėrri,  paralajmėron shpresėn se atdheu ka djem qė i dalin zotė pėrherė, nė udhėtimin drejtė dritės.Pra, me urdhėr tė komandės sė zonės operative tė Pashtrikut (kom. Drinit) dhe komandės sė brigadės 125 tė UēK-sė (kom. Nehat Basha), nga Retia mė datėn 3 marsė, nė drejtim tė Vėrrinit, u nisė njėsia speciale e udhėhequr nga komandant Samidin Xhezairi – Hoxha, pėr tė arritur mė 4 marsė nė Gjeq (Jeshkovė), pra nė zonat mė tė dėmtuara nga betejat e mė parshme.Me vendosjen e luftėtarėve tė lirisė nė kėtė fshatė, nga familja e vetme qė ishte, ishte kėrkuar qė tė largohej nga fshati, sepse aty pritej njė luftė e ashpėr me okupatorin serbė,ndėrsa kėtė situatė vazhdimishtė e vėzhgonte edhe misioni i OSBE-sė me seli nė Prizren.Ishte pra ky fillimi i riorganizimit tė UēK-sė nė kėto anė, pas shumė betejave tė pėrgjakshme qė ishin zhvilluar mė herėt dhe pas rėnjes sė shumė udhėheqėsve dhe luftėtarėve tė UēK-sė nė Vėrri gjatė shtatorit tė `98-tės.Oxhaqet e kullave tė pa thyeshme i pritėn krahėhapur djalėrinė militante tė pushkėtarėve tė lirisė me luleborėt e para tė syrit tė pranverės sė Vėrrinit.Dhe orėt e historishme po rridhnin, bashkė me vrullin e lumenjėve nga bora e sharrit.

Beteja

Mėngjezi i 11 marsit, sapo kishte aguar, tufat e borės sė dimrit Vėrrinas, shkėlqenin nė dritėn e diellit qė sapo i kishte lėshuar rrezet pėr ti ngrohur filizat e pranverės qė po fillonte. Ndėrsa dita pėr luftėtarėt e lirisė, majėn e djalėrisė shqiptare, po fillonte jo vetėm me pėrditshmėrinė e rregullit ushtarak, por edhe me lajmin e Valbona Shalės (zana e maleve tė Vėrrinit), se njėsiti i motorizuar serbė ka depėrtuar nė fshatin Hoqė e qytetit dhe ėshtė pozicionuar nė drejtim tė Jeshkovės.Ndėrsa luftėtarėt e lirisė tė vendosur nė luftėn pėr qlirimin e atdheut, ngjeshėn armėt dhe morėn pozicionet pėr fillimin e luftės kundėr armikut shekullor serbė.Lufta tani mė kishte filluar, granatat serbe qė binin pa ndėrprerė nga tė gjitha drejtimet, pėr luftėtarėt e lirisė ishin sinjalė se kėmbėsoria armike po afrohej, prandaj pėr qdo momentė pritej fillimi i luftės ballė pėr ballė me armikun.Gjat kohės derisa forcat armike po granatonin, plagė tė rėnda merrė luftėtari i lirisė Ymredin Qengaj (baca Dinė).Granatimet serbe tė njėsitit tankist vinin nga drejtimi i fshatit Hoqė e qytetit, ndėrsa me Praga gjuhej nga Shtavat, ndėrsa me minahedhės tė kalibrit 80 dhe 120 mm, nga drejtimi i Malėsis sė Vėrrinit (ish Lybeqevė) dhe Kushtrimi (ish Billushė)Dhe po ashtu siq ishte parashikuar nga komandant Samidin Xhezairi, se armiku gjatė granatimeve, e shfrytėzonė mundėsinė pėr tė u afruar pozicioneve tė ushtarėve tė UēK-sė, ashtu edhe kishte ndodhur.Ushtria armike tani mė ishte afruar Jeshkovės, lufta qė zhvillohej ishte tepėr e ashpėr, luftė pėr jetė a vdekje.Por luftėtarėt e lirisė ishin tė pathyeshėm, nė mbrojtje tė pozicioneve dhe tė fshatit. Forcat tė armikut serbė qė kapnin numrin 3800 ushtarė dhe 270 mjete tė motorizuara tė angazhuara nė kėtė sulmė, u pėrballonin 51 luftėtarė tė njėsisė speciale tė Ushtris ēlirimtare tė Kosovės, tė armatosura kryesishtė me armatim tė lehtė.Luftė zhvillohej nga tė gjitha anėt qė e rrethonin Gjeq-in(ish Jeshkovėn) dhe gjatė kėsaj lufte ushtarėt e njėsisė speciale dėshmuan trimėri, guxim dhe vendosmėri tė pa shoqe nė luftė kundėr okupatorit, duke i sjellė edhe atijė humbje tė mėdha ushtarake. Dhe derisa po zhvillohej luftė shumė e ashpėr nė Gjeq (ish Jeshkovė), nė mes tė ushtarėve tė njėsisė speciale tė UēK-sė dhe armikut serbė,popullata civile e fshatrave Malėsi e Vėrrinit, e Kushtrimit dhe e Hoqės sė qytetit, mbahej nė rrethim tė plotė nga ushtria dhe policia serbe.Duke u kthyer gjithmonė nė vijėn e luftės, por nė pa mundėsi pėr ta pėrshkruar tė gjithė luftėn e 11 marsit `99, nė Gjeq, lufta kishte vazhduar deri nė orėt e mbrėmjes, pėr tė vazhduar mė pastajė edhe nė orėt e vona tė natės.Nė kėtė luftė tė pabarabartė numerikishtė dhe ushtarakishtė, nė altarin e lirisė, nė fushėn e nderit, atje ku pėrherė thėrret atdheu, sa herė qė rrezikohet liria, bien:Ymreidin Qengaj(1959), Alajdin Xhezairi(1974). Bashkim Sukaj (1979), Hajdar Shala (1977), Feriz Susuri(1969), Hamit Thaqi (1970), Tahir Gashi (1977)Hysen Regjepi(1973), Skender Latifi(1970).

                 Nėntė lulet e pranverės sė kuqe tė 11 marsit 1999, nė Vėrri

Ishin pra kėta djem trima tė zgjedhur tė atdheut, qė idealin e lirisė dhe luftėn pėr tė, e kishin tė qelikosur nė shpirtė ndėr brezni, prandajė ora e madhe kombėtare i gjeti me pushkė nė dorė, duke i dalė zotė Kosovės pėr tė ja sjellė dritėn – lirinė.Dhe liria i thirri edhe nė Vėrrinin e betejave tė lavdishme tė luftės sė UēK-sė, pėr ta vazhduar amanetin e komandat; Petritit, Xhevatit, Selajdinit e sa, e sa luftėtarėve, qė i dha atdheu.Varrimi i nėntė luftėtarėve tė lirisė u bė nė Pagarushė me nderime tė larta ushtarake, ndėrsa ceremoninė mortore pėr dėshmorėt e Vėrrinit e patė hapur  drejtori i drejtoris civile-publike tė zonės sė Pashtrikut;Dr.Sabaudin Cena, ndėrsa fjalėn  pėrmortore e patė mbajtur Sadik Halitjaha, ndėrsa kujtime pėr dėshmorėt evokoi bashkėluftėtari i tyre; Basha, fjalėt e cilit do ti kujtojmė;Si mundė ta harrojmė trimėrin e komandant Hysenit, pastaj trimėrin e komandant Ilirit, apo zėrin e bukur karshi trimėrisė tė Feriz Susurit, kur me qifteli kėndonte kėngė pėr trimėri.E si mundė ta harrojmė trimin Tahir Gashi, atijė trimi tė pa shoqė, apo si mundė tė harrohet burrėria, urtėsia e njeriut plot elan pėr liri e Hamit Thaqit, trimi Skender, baci Din-Alajdini. Telegramė ngushllimi patė dėrguar komandanti i Sh.P. tė UēK-sė;Sylejman Selimi.Ndėrsa njėsia e nderit nėn komandėn e komandant Bashės, gjuajti tri herė tė shtėna nderi  nė shenjė nderimi pėr dėshmorėt e Vėrrinit.Por beteja e Jeshkovės mė 11 mars, nuk kishte pėrfunduar me rėnjen e kėtyre nėntė luftėtarėve tė lirisė, po atė ditė pa gjurmė u zhdukėn;Ymer Shala nga Jeshkova (plisbardhi i Vėrrinit), Nuridin Shala, Ilmi Shala, Shahadin Gashi nga Kushtrimi, Regjep Buduri dhe Femi Shala nga Hoqa e qytetit, Musli Gashi nga Hatmagja, Faik Begaj nga Banja e Malishevės, Besnik Kastrati nga Dushanova, ndėrsa nė Malsi tė Vėrrinit, Bali Avdaj dhe Shemsedin Shala nga Kushtendili.

Orėt e lirisė po numronin, do tė sjellė kėtu shėnimin e njė miku tim tė pendės (Q.Th),i cili po ato ditė tek e kishte parė njėrin nga tė rėnėt nė kėtė betejė, me sy qė e mbanin shikimin kah dielli, shkruante:liria ėshtė shumė afėr.

Deri nė fitore

Amanetin duhet vazhduar, ora e historisė s`duhet ndalur, bjeshkėve tė Koretnikut po i rivinin djemt Vėrrinit, zjarri i luftės ndezur duhej mbajtuar, deri nė fitore.Vėrrinit po i rikthehej luftėtari i pa epur o lirisė Zafir Berisha me shokė, pėr ta rivazhduar luftėn,amanetin e shokėve, sė bashku me Samidin Xhezairin-Hoxhėn, kundėr okupatorit serbė, deri nė fitore.Data shėnonte 14/15 marsin, nė kalendarė, Vėrrini ende po i numronte plagėt e betejės tė sapopėrfunduar.Dhe ditėt qė do tė rrjedhin, bashkė me betejat e njėpasnjėshme, do tė jenė edhe mė tė pėrgjakshme, por kėsaj radhe armiku serbė e mori goditjen e fundit, pėr tu larguar pėrfundimishtė nga Kosova.

Liria

Dhe, 12 qershori `99 nė tokėn e Arbėrit e solli diellin e shumėpritur – lirinė, e solli gjaku i djemve dhe vajzave, mė tė mirė tė atdheut, bijtė mė tė mirė tė orės sė madhe kombėtare, ushtarėt e Ushtrisė ēlirimtare tė Kosovės dhe alenca e Nato-s.

                                                                      Gėzim Ajgeraj,   Mars 2002.